Hükümet Kurmak İçin Kaç Milletvekili Gerekir? Bir Felsefi Sorgulama
Bir filozofun bakışıyla başlamak gerekirse, “hükümet kurmak” yalnızca siyasal bir eylem değil, aynı zamanda bir varlık ve bilgi meselesidir. İnsan topluluğunun kendini yönetme biçimi, ontolojik olarak bir “birlik” arayışıdır; epistemolojik olarak ise “doğru yönetim bilgisi”nin nasıl elde edileceğini sorgular. Etik açıdan bakıldığında ise bu birlik ve bilginin, ne ölçüde adil ve ahlaki bir temele dayandığı tartışmaya açıktır.
Ontolojik Perspektif: Varlığın Birliği Olarak Devlet
Bir devletin varlığı, parçaların bir araya gelerek oluşturduğu bütünlüğe dayanır. Tıpkı bir bedenin organları gibi, milletvekilleri de o bütünün hücreleridir. Hükümet kurmak, bu hücrelerin belli bir düzende birleşmesiyle ortaya çıkar. Ontolojik açıdan “kaç milletvekili gerekir?” sorusu, aslında “birlik nedir, ne zaman oluşur?” sorusuna dönüşür.
Bir toplumda, 301 milletvekilinin bir araya gelmesi, salt aritmetik bir çoğunluk değil, aynı zamanda bir “irade birliği”nin göstergesidir. Fakat bu birlik gerçekten var mıdır, yoksa sayısal bir yanılsama mıdır? Bir filozof burada şunu sorar: “Birlik, sayıdan mı doğar yoksa ortak anlamdan mı?”
Epistemolojik Bakış: Bilgi ve Meşruiyetin Kaynağı
Epistemoloji bize şunu öğretir: bilgi, haklı gerekçelendirilmiş inançtır. O hâlde, hükümet kurmak için gereken milletvekili sayısı, sadece bir anayasa maddesi değil, toplumun doğru bilgiye ve meşruiyete dair inancının kurumsallaşmış hâlidir.
Bir hükümetin kurulabilmesi için mecliste salt çoğunluk yani 301 milletvekili gerekir. Ancak bu bilgi, sadece bir hukuk kuralı mıdır, yoksa bir “bilme biçimi” midir? Hükümeti kuracak olan çoğunluk, gerçekten bilgeliğin temsilcisi midir, yoksa güç dengesinin?
Bu noktada epistemolojik bir ikilem belirir: bilgi mi meşruiyeti yaratır, yoksa meşruiyet mi bilgiyi şekillendirir? Bir toplumun yasama iradesi, bilgiye değil inanca dayanıyorsa, o hükümetin meşruiyeti nereye dayanır?
Etik Boyut: Gücün Ahlaki Sınırları
Etik, gücün nasıl kullanılacağı sorusunu yöneltir. Bir hükümet, çoğunluğun iradesiyle kurulur; fakat bu irade, azınlığın haklarını gözetmiyorsa, o zaman çoğunluğun gücü bir “ahlaki üstünlük” değil, bir “etik problem” hâline gelir.
Bir filozofun gözünden bakarsak: “301 sandalye” yalnızca bir sayı değil, bir etik sınırtır. Bu sınır, çoğunluğun azınlığa karşı sorumluluğunun başladığı noktadır. Hükümet kurmak, yalnızca sayısal bir yeterliliğe ulaşmak değil; etik olarak, toplumu temsil etme sorumluluğunu üstlenmektir.
Bu durumda şu sorular belirir:
– Bir hükümet, sadece çoğunluğu temsil ettiğinde meşru sayılabilir mi?
– Azınlığın sesi, meclis aritmetiğinde mi yoksa vicdanlarda mı duyulur?
– Gücün temeli sayılarda değilse, adalette mi aranmalıdır?
Sayının Sessiz Felsefesi
Sayıların dünyasında her şey nettir: 301, 300’den büyüktür. Ancak insan dünyasında, bu fark yalnızca bir “matematiksel üstünlük” değil, kaderi belirleyen bir eşiğe dönüşür. Felsefe bize şunu hatırlatır: nicelik, her zaman nitelik yaratmaz.
Bir milletvekili sayısının hükümet kurma hakkı doğurması, sadece bir “yeter sayı” meselesi değildir; aynı zamanda bir “yeter anlam” meselesidir. 301 kişi aynı fikri paylaştığında bile, bu fikir doğru mu olur?
Felsefe, bu soruya asla kesin bir cevap vermez. Çünkü çoğunluk, her zaman hakikati temsil etmez; bazen yalnızca kendi çıkarını örgütler.
Sonuç: Demokratik Ontolojinin İnceliği
Hükümet kurmak için kaç milletvekili gerektiği, teknik olarak bellidir: 301. Ancak felsefi olarak bu sayı, “çoğunluğun varlık biçimi”ni temsil eder. Bir toplum, kendi varlığını nasıl kurar? Bireylerin toplamı mı, yoksa ortak aklın ürünü mü?
Bu sorular, demokrasinin ontolojik temelini oluşturur. Çünkü her sayı, bir varlık biçimidir; her çoğunluk, bir anlam iddiasıdır.
Son olarak, şu düşünsel sorularla bitirelim:
– Eğer çoğunluk yanlışsa, azınlığın bilgeliği nerede kalır?
– Meşruiyet, halkın iradesinde mi, yoksa adaletin kendisinde mi bulunur?
– Ve en önemlisi: 301 milletvekili bir hükümet kurabilir, ama bir “hakikat devleti” kurabilir mi?
Etiketler: #felsefe #etik #epistemoloji #ontoloji #demokrasi #hükümetkurma