Kategori: Makaleler

Göstergebilimde Dizge Nedir? İnsan Zihninin Sembolik Dünyasına Psikolojik Bir Yolculuk Ofisimin sessizliğinde danışanımın kullandığı kelimeleri analiz ederken bir şeyi fark ettim: Her sözcük, bir diğerine bağlı, görünmez bir ağın içinde hareket ediyor. Bir kelimeyi anlamak, o kelimenin diğerleriyle kurduğu ilişkiyi çözümlemekten geçiyor. Tıpkı insan davranışları gibi — hiçbir duygu, hiçbir tepki, hiçbir düşünce tek başına anlamlı değil. Hepsi bir bütünün parçası. İşte bu noktada göstergebilimdeki dizge kavramı, psikolojik açıdan insan zihninin işleyişine dair çok şey anlatır. Göstergebilimde Dizge Nedir? Göstergebilimde dizge (ya da sistem), göstergelerin birbirleriyle olan ilişkilerinden doğan anlam örgüsüdür. Bir göstergenin (örneğin bir kelimenin, jestin ya da simgenin)…

Gazlı Kangren Hastalığı Neden Olur? Küresel ve Yerel Perspektiflerden Bir Bakış Gazlı kangren, çoğu zaman hayati tehlike yaratabilen ve oldukça karmaşık bir sağlık sorunudur. Genellikle travmalar, enfeksiyonlar ve cerrahi müdahaleler sonrası ortaya çıkan bu hastalık, derinlemesine incelenmesi gereken bir konudur. Peki, gazlı kangrenin kökeni nedir? Bu hastalık küresel anlamda nasıl algılanıyor ve farklı kültürlerde ne gibi etkileri var? Gelin, bu konuyu farklı açılardan ele alalım ve yerel ile küresel dinamiklerin bu hastalık üzerindeki etkilerini tartışalım. Belki siz de bu konuda kendi deneyimlerinizi paylaşarak daha derin bir anlayışa sahip olursunuz. Gazlı Kangrenin Sebepleri ve Tıbbi Açıklama Gazlı kangren, genellikle Clostridium perfringens…

Blok mu blok mu? Kelimenin peşinde, çağın eşiğinde Şöyle bir itirafla başlayayım: “blok” kelimesine takılıp kaldım. Yazarken tıkanınca “writer’s block” diyoruz; şehirde buluşalım deyince “bir alt blokta” buluşuyoruz; WordPress’te yazı hazırlarken “blok” ekliyoruz; kripto konuşulunca “blok zinciri” çıkıyor karşımıza; sosyalde rahatsız eden olursa hop “block”! Aynı kelime, bambaşka dünyalar. Gel, bir grup arkadaş gibi masaya yayalım bu kelimeyi: kökenine inelim, bugününü tartışalım, yarınını hayal edelim. Belki yazıyı bitirdiğimizde “blok mu blok mu?” sorusu bir oyuna, bir düşünme biçimine dönüşür. Köken: Bir kereste parçasından bugüne “Blok”un kökü eski Avrupa dillerinde “odun kütüğü/katı parça” anlamına uzanıyor. Yani başlangıçta tamamen somut: elde tutulur,…

Bilginin Akışkan Hâli: 1 Gram Kaç Mililitredir? Bir eğitimci olarak, öğrenmenin en güçlü yanının dönüşüm olduğunu her defasında yeniden fark ederim. Öğrenmek, yalnızca bilgi edinmek değil; dünyayı algılama biçimimizi değiştirmektir. “1 gram kaç mililitredir?” gibi basit bir soru bile, aslında öğrenme sürecinin ne kadar katmanlı ve anlamlı olabileceğini gösterir. Çünkü her ölçü birimi, tıpkı insanın bilgiyi kavrama biçimi gibi, farklı bir boyutta işler. Bu yazıda, 1 gramın kaç mililitreye denk geldiğini açıklamakla kalmayacak; aynı zamanda bu sorunun pedagojik, bilişsel ve toplumsal anlamlarını da birlikte düşüneceğiz. Çünkü öğrenme, sayılardan çok daha fazlasıdır: bir farkındalık sürecidir. 1 Gram Kaç Mililitredir? Bilimsel Temel…

Kalp Hastalığında Göğsün Neresi Ağrır? Siyasal Bir Analiz Bir siyaset bilimci için kalp yalnızca biyolojik bir organ değil, aynı zamanda bir iktidar metaforudur. Tıpkı devletin güç merkezleri gibi, kalp de bedenin yönetim mekanizmasıdır. Peki, kalp hastalığında göğsün neresi ağrır sorusu, sadece tıbbi bir merak mı, yoksa toplumsal düzenin ağrıyan noktalarına dair politik bir imge midir? İktidarın Kalbi: Ağrı Nerede Başlar? Kalp hastalığında göğsün ortasında, sanki bir kurumun merkezinde bastıran bir ağrı hissedilir. Bu, tıpkı bir devletin merkezinde biriken iktidar yoğunluğu gibidir. Güç, eşitsiz dağıldığında tıpkı oksijenin kalbe az gitmesi gibi toplumun damarları tıkanır. Göğsün ortasındaki ağrı, bu tıkanıklığın bedensel karşılığıdır;…

Gıda Maddesi Nedir? Tarihsel Bir Yolculuk Geçmişin Peşinde Bir İz Sürüşü Bir tarihçi olarak, zamanın derinliklerine bakarken, insanlık tarihinin en temel ihtiyaçlarından biri olan gıdanın her dönem nasıl şekillendiğini görmek son derece büyüleyici. Geçmişe doğru bir yolculuk yaparken, insanın doğayla, toprakla ve beslenme biçimleriyle kurduğu ilişkiyi anlamak, yalnızca bugünkü alışkanlıklarımıza ışık tutmakla kalmaz, aynı zamanda toplumların evrimini de daha net bir şekilde görmemizi sağlar. Gıda maddesi kelimesi, yalnızca beslenmek için tüketilen şeyler olarak tanımlanabilir. Ancak tarihsel süreçte gıdanın sadece bir ihtiyaç olmaktan öte, toplumsal yapıları şekillendiren bir öğe haline gelmesi, oldukça ilginçtir. İlk Tarım Devrimi: Toprağın İnsanla Buluşması Tarih boyunca,…

Gölge Oyunu Tipleri Nelerdir? Öğrenmenin Işığında Bir Pedagojik Yolculuk Bir eğitimci olarak her zaman şuna inanırım: öğrenme sadece bilgi edinme süreci değil, aynı zamanda kendini ve dünyayı yeniden anlamlandırma biçimidir. Bazen bir çocuk, karanlık bir odada eline geçen bir ışık kaynağıyla oynarken, aslında görsel algıyı, yaratıcılığı ve bilişsel becerileri aynı anda geliştirir. İşte gölge oyunu da tam olarak bu noktada devreye girer — ışığın bilgeliğiyle karanlığın merakını buluşturan büyülü bir eğitim aracıdır. Gölge Oyununun Eğitsel Gücü Gölge oyunu, insanın görsel, işitsel ve kinestetik öğrenme biçimlerini bütünleştiren nadir etkinliklerden biridir. Eğitim psikoloğu Jean Piaget’in bilişsel gelişim kuramına göre çocuklar, çevreyle etkileşim…

Hapşırmak Damarları Açar mı? Bilimle Hikâyenin Kesiştiği Nokta Hapşırmak… Kimi zaman ani, kimi zaman komik, ama her zaman etkileyici bir refleks. Ben bu konuyu ilk kez merak ettiğimde, internette “hapşırmak damarları açar mı?” sorusuna birbirinden çelişkili yanıtlar buldum. Bir kısım “evet, adeta doğal bir damar egzersizi” derken, diğerleri “yok öyle bir şey, sadece basınç değişimi” diyordu. Bu belirsizlik bana şunu düşündürdü: Madem hapşırık kadar güçlü bir refleksimiz var, neden biraz daha yakından bakmayalım? — Bir Hapşırığın İçinde Neler Oluyor? Hapşırmak aslında vücudun en iyi savunma mekanizmalarından biri. Burun içindeki sinir uçları toz, polen ya da mikrop gibi yabancı maddeleri fark…

Gerdel Silah Ne Demek? Küresel ve Yerel Bakış Açılarından Bir Değerlendirme Bazı kelimeler ilk duyulduğunda kulağa yabancı gelir ama içinde derin anlamlar barındırır. “Gerdel silah” da bu ifadelerden biri. Duyunca aklımızda birçok çağrışım uyanabilir: Güç, koruma, gelenek, hatta korku… Fakat bu kavramın anlamı, bulunduğunuz yere, yetiştiğiniz kültüre ve yaşadığınız döneme göre değişebilir. Bu yazıda “gerdel silah” kavramına hem küresel hem de yerel perspektiflerden bakarak, toplumsal ve kültürel etkilerini birlikte inceleyelim. Küresel Perspektif: Silahın Evrensel Dili Silah, tarih boyunca insanlıkla birlikte var olan bir araç. Sadece bir savunma ya da saldırı nesnesi değil; aynı zamanda bir güç, statü ve korku sembolü.…

Godoman mı Kodaman mı? Tarihsel Bir Kavramın İzinde Geçmişi anlamak, bugünümüzü şekillendiren düşünceleri ve kavramları daha net görmemize yardımcı olur. Bir tarihçi gözüyle baktığımızda, kelimelerin yalnızca dilsel ifadeler olmadığını; aynı zamanda toplumsal değerlerin, iktidar ilişkilerinin ve kültürel kırılmaların izleri olduğunu fark ederiz. “Godoman mı Kodaman mı?” sorusu da tam olarak bu açıdan dikkate değerdir. Bu kavram, kökeni Osmanlı dönemine kadar uzanan ve günümüze kadar taşınmış bir toplumsal sıfat olarak karşımıza çıkar. Kelimenin Kökeni ve Tarihsel Arka Plan “Kodaman”ın Osmanlı’daki Yeri “Kodaman” kelimesi, Osmanlı Türkçesinde güçlü, nüfuzlu, sözü geçen kimseler için kullanılan bir tanımlamadır. Genellikle saray çevresinde, bürokrasi veya askeri sınıfta…