Güven Nedir, Örnek? Eğitimde Güvenin Pedagojik Temelleri Üzerine Bir Analiz
Bir Eğitimcinin Samimi Girişi
Her dersin başında öğrencilerimin gözlerindeki merakı görürüm. O merak, bilginin kapısını aralayan ilk ışıktır. Ancak o kapının gerçekten açılabilmesi için bir şeye daha ihtiyaç vardır: güven. Öğrenme süreci, yalnızca bilgi aktarmak değildir; o, bir ilişkidir. Bir öğrenci öğretmenine, öğretmen ise öğrencisine güvendiğinde, bilgi yalnızca zihne değil, kalbe de ulaşır. Peki, güven nedir? Ve bu kavram, eğitimde nasıl somutlaşır?
Pedagojik Bir Kavram Olarak Güven
Pedagoji, öğrenmenin yalnızca bilişsel değil, duygusal bir süreç olduğunu kabul eder. Güven, bu sürecin merkezinde yer alır. Bir çocuğun öğrenmeye açık hale gelmesi, öncelikle kendini güvende hissetmesiyle mümkündür. Eğer öğrenci hata yapmaktan korkarsa, öğrenme süreci donuklaşır. Bu nedenle güven, öğrenmenin görünmez altyapısıdır.
Jean Piaget’nin bilişsel gelişim teorisine göre, çocuk dünyayı deneyimleyerek öğrenir. Ancak bu deneyimin oluşabilmesi için çocuğun çevresine güven duyması gerekir. Benzer şekilde, Lev Vygotsky’nin “yakınsal gelişim alanı” kavramı, bireyin öğrenme potansiyelinin sosyal ilişkilerle genişlediğini vurgular. Bu ilişkilerin temeli ise karşılıklı güvendir. Eğitim, yalnızca bilgi aktarımı değil; aynı zamanda bir güven inşası sürecidir.
Güvenin Öğrenme Sürecindeki Yeri
Bir öğrencinin “bilmiyorum” deme cesareti, öğretmene duyduğu güvenin bir göstergesidir. Güven, bireyi öğrenmeye açık hale getirir; çünkü hata yapmanın, sorgulamanın, denemenin güvenli olduğu bir ortamda öğrenme derinleşir. Bu durum, sadece sınıf içinde değil, toplumsal ölçekte de geçerlidir. Güvenin olmadığı bir toplumda bireyler bilgiye değil, otoriteye teslim olur. Böylece öğrenme, sorgulayıcı değil, itaatkâr bir hâl alır.
Pedagojik anlamda güven, iki yönlü işler:
1. Duygusal güven: Öğrencinin kendini ifade edebilmesi için gerekli psikolojik alanı sağlar.
2. Bilişsel güven: Öğretmenin sunduğu bilginin tutarlılığına duyulan inançtır.
Bu iki yön birleştiğinde öğrenme, yalnızca akademik bir süreç olmaktan çıkar; yaşamın kendisini dönüştüren bir deneyime dönüşür.
Güvenin Örneği: Öğrenci-Öğretmen İlişkisinde Bir Hikâye
Bir sınıfta, sürekli hata yapan bir öğrenci düşünelim. Her yanlış cevaptan sonra başını öne eğen bu öğrenci, zamanla konuşmaktan bile çekinir. Ancak bir gün öğretmeni ona şöyle der: “Yanlış yapmak, doğruya ulaşmanın bir yoludur.” O an, öğrenci öğretmenine güvenmeyi öğrenir. Artık hata yapmak onun için utanç değil, bir fırsattır. İşte bu, güvenin eğitsel örneğidir.
Bu küçük an, büyük bir dönüşümün başlangıcıdır. Çünkü güven, öğrenme sürecini içselleştirir. Öğrenci artık öğrenmeyi bir görev olarak değil, bir keşif yolculuğu olarak görür. Eğitimde en derin değişimler, güvenin sessiz ama güçlü etkisiyle başlar.
Toplumsal Güven ve Eğitimin Rolü
Eğitim yalnızca bireyleri değil, toplumları da dönüştürür. Ancak bu dönüşümün kalıcı olması için, toplumsal güvenin inşa edilmesi gerekir. Güven duygusu gelişmiş toplumlarda bireyler iş birliği yapar, bilgi paylaşır, yeniliğe açıktır. Güvenin düşük olduğu toplumlarda ise rekabet, korku ve önyargı ön plana çıkar. Bu durum, öğrenme kültürünü zedeler.
Okullar, bu anlamda birer mikro-toplumdur. Bir sınıfta güven varsa, o sınıf bir öğrenme topluluğuna dönüşür. Yoksa, bilgi aktarımı ne kadar sistemli olursa olsun, öğrenme yüzeyde kalır. Eğitim sistemleri bu nedenle sadece bilgi değil, güven pedagojisi de öğretmelidir.
Sonuç: Güven, Öğrenmenin Görünmeyen Gücü
“Güven nedir, örnek?” sorusuna verilecek en doğru yanıt belki de şudur: Güven, öğrenmeye izin veren görünmez bağdır. Öğretmenle öğrenci, bilgiyle merak, hata ile gelişim arasında kurulan köprüdür. Güven olmadan öğrenme, yalnızca ezberdir; ama güvenle öğrenme, yaşam boyu süren bir dönüşümdür.
Şimdi sizlere bir soru: Öğrenirken en çok kime güvendiniz?
Ve o güven, sizi nasıl bir öğrenciye — belki de nasıl bir insana — dönüştürdü?